Na czym polega operacja przegrody nosa? Przebieg i rekonwalescencja

Septoplastyka to czynnościowa operacja skrzywionej przegrody nosa. Jej celem jest poprawa drożności nosa, a nie zmiana jego wyglądu. Zabieg wykonuje się przez cięcia wewnątrz jamy nosowej, dlatego nie pozostają widoczne blizny na twarzy. Najczęściej odbywa się w znieczuleniu ogólnym i w trybie chirurgii jednego dnia.

Na czym polega septoplastyka?

Przegroda nosowa oddziela prawą i lewą jamę nosa. Składa się z części chrzęstnej i kostnej. Gdy jest wyraźnie skrzywiona, może zwężać przewód nosowy i utrudniać oddychanie. Septoplastyka polega na wyprostowaniu lub przebudowie tych fragmentów, które powodują niedrożność.

Nie należy mylić jej z rynoplastyką. Rynoplastyka służy zmianie kształtu nosa zewnętrznego, natomiast septoplastyka jest zabiegiem czynnościowym. Po prawidłowo przeprowadzonej korekcji nos z zewnątrz zwykle wygląda tak samo jak przed operacją. Obie procedury mogą być połączone, ale wymagają osobnego planowania.

Jak wygląda operacja przegrody nosa krok po kroku?

Szczegółowy zakres zabiegu zależy od miejsca i stopnia skrzywienia. Operację przeprowadza laryngolog, zwykle w znieczuleniu ogólnym. Sam zabieg trwa najczęściej około godziny, choć bardziej złożone korekcje mogą trwać dłużej.

1. Znieczulenie i przygotowanie nosa – pacjent otrzymuje znieczulenie, a błona śluzowa nosa zostaje przygotowana do operacji.
2. Wykonanie cięcia – chirurg uzyskuje dostęp do przegrody przez niewielkie nacięcie wewnątrz nosa. Nie wykonuje się cięcia na skórze nosa.
3. Oddzielenie błony śluzowej – lekarz delikatnie oddziela śluzówkę od chrząstki i kości, aby odsłonić skrzywione fragmenty.
4. Wyprostowanie przegrody – zdeformowane części są usuwane, modelowane albo ustawiane w prawidłowym położeniu. W razie potrzeby zachowuje się fragmenty potrzebne do podparcia nosa.
5. Stabilizacja – przegrodę stabilizuje się szwami, silikonowymi płytkami lub innymi materiałami. Ich zadaniem jest utrzymanie prawidłowego ustawienia i ograniczenie ryzyka krwiaka.
6. Zamknięcie rany i opatrunek – śluzówkę zamyka się zwykle szwami wchłanialnymi. W wybranych sytuacjach zakłada się tamponadę, która pomaga ograniczyć krwawienie.

Tamponadę usuwa się często po 12–24 godzinach, a płytki stabilizujące zwykle po kilku dniach lub około tygodniu. Dokładny termin ustala lekarz, ponieważ zależy on od techniki operacyjnej i przebiegu gojenia.

Jak przygotować się do zabiegu?

Przed kwalifikacją laryngolog przeprowadza wywiad, bada nos, a w razie potrzeby wykonuje endoskopię nosa. Badanie pozwala ocenić, czy za niedrożność odpowiada sama przegroda, czy także na przykład przerost małżowin nosowych, alergia albo choroba zatok.

Zakres badań ustala lekarz i anestezjolog. Najczęściej pacjent otrzymuje następującą listę do wykonania przed operacją:

• Morfologia krwi.
• Badania krzepnięcia, między innymi APTT i INR.
• Oznaczenie grupy krwi.
• EKG, szczególnie przed znieczuleniem ogólnym.
• W zależności od stanu zdrowia także badania elektrolitów, glukozy, kreatyniny lub inne zlecone przez anestezjologa.

Przed zabiegiem nie przyjmuj na własną rękę leków zwiększających ryzyko krwawienia. Dotyczy to między innymi preparatów z kwasem acetylosalicylowym i części niesteroidowych leków przeciwzapalnych. Ich odstawienie zawsze trzeba uzgodnić z lekarzem, zwłaszcza gdy są stosowane z powodu choroby przewlekłej. W dniu operacji należy pozostać na czczo zgodnie z instrukcjami placówki.

Rekonwalescencja po septoplastyce

Po operacji nos może być zatkany z powodu obrzęku, opatrunku i skrzepów. Przez kilka dni może pojawić się niewielka wydzielina z domieszką krwi oraz dyskomfort. Pełna stabilizacja tkanek trwa dłużej niż samo ustąpienie pierwszych objawów. Do codziennej aktywności wiele osób wraca po około 2–3 tygodniach, natomiast całkowite gojenie może trwać około 5–6 tygodni.

W okresie pooperacyjnym stosuj się do zaleceń laryngologa. Najczęściej obejmują one następujące zasady:

• Płucz nos zaleconym roztworem soli lub wodą morską i stosuj przepisane preparaty.
• Oczyszczaj nos delikatnie, bez gwałtownego wydmuchiwania wydzieliny.
• Przez 2–3 tygodnie ogranicz wysiłek fizyczny, a intensywne ćwiczenia podejmuj dopiero po zgodzie lekarza.
• Chroń nos przed uderzeniem, uciskiem i przypadkowym urazem.
• Przez okres wskazany przez lekarza nie korzystaj z sauny, gorących kąpieli, nurkowania ani lotów samolotem.
• Nie pal, ponieważ dym tytoniowy może opóźniać gojenie błony śluzowej.

Termin powrotu do pracy zależy od rodzaju zajęcia. Praca fizyczna i aktywność wymagająca wysiłku mogą wymagać dłuższej przerwy niż praca biurowa. Nie usuwaj samodzielnie tamponady ani płytek. Robi to personel podczas zaplanowanej kontroli.

Kiedy septoplastyka jest wskazana, a kiedy trzeba ją odroczyć?

Samo stwierdzenie skrzywienia przegrody nie oznacza jeszcze konieczności operacji. Zabieg rozważa się wtedy, gdy deformacja powoduje utrwalone objawy i wpływa na oddychanie, sen lub nawracające problemy laryngologiczne.

Ostateczną decyzję podejmuje laryngolog po badaniu i analizie wyników. Czasem potrzebne jest najpierw leczenie infekcji, alergii lub innej przyczyny niedrożności.

Możliwe powikłania

Septoplastyka jest często wykonywanym zabiegiem, ale jak każda operacja wiąże się z ryzykiem. Do możliwych powikłań należą krwawienie, krwiak lub ropień przegrody, zrosty wewnątrznosowe, przejściowe osłabienie węchu oraz perforacja przegrody. W przytoczonych materiałach ryzyko powikłań szacuje się na około 3–5%, jednak indywidualne zagrożenie zależy od stanu zdrowia i zakresu operacji.

Nasilające się krwawienie, wysoka gorączka, silny ból, narastający obrzęk lub ropna wydzielina wymagają pilnego kontaktu z lekarzem. Najważniejszym warunkiem bezpiecznej rekonwalescencji jest przestrzeganie zaleceń dotyczących kontroli, oczyszczania nosa i ograniczenia wysiłku.

Artykuł nie stanowi porady medycznej i ma charakter wyłącznie informacyjny. Kwalifikację do septoplastyki, zakres badań oraz zalecenia pooperacyjne ustala lekarz indywidualnie dla każdego pacjenta.